Yeni proje eski hikaye : Iveria Palace

Yeni projemiz Gürcistan’ın idari bölgelerinden İmereti’de. Bir dönem ülkeye başkentlik yapmış, Unesco dünya miras listesinde bulunan Bagrati Katedrali’nin de bulunduğu bu bölgenin en büyük kenti Kutaisi’ye 10 km uzaklıkta bir yerleşim olan Tskaltubo’da. 2014 senesinde son kaydedilen nüfusu 56883 olan Tskaltubo, radon karbonat maden suyu kaynakları ile bilinmektedir, bu yüzden de bilinen önemli termal turizm merkezlerinden biridir.

Hikaye eski ; 1917 Ekim devrimi ile kurulan ve 1991’e kadar varlığını koruyan Sovyetler Birliği, ya da Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Birliği (SSCB) zamanlarında var olan bir gerçeği araştırıyoruz: Sanatoryumlar…

1936’da ve sonrasında 1977’de kabul edilen SSCB anayasaları ile, işçilerin hakları ve çalışma sistemleri hakkında bazı kanunlar gündeme geldi. Çalışma saatlerinin 10-12 saatten 6-7 saate indirilmesi, ücretli yıllık tatil izninin güvence altına alınması, haftalık çalışma saatinin 41 saati aşmaması gibi işçilerin çıkarlarını koruyacak kanunlar kabul edildi. Bu sayede işçilerin öncelikle kendileri için emek harcaması amaçlandı. Konumuz olan sanatoryumlar ise yaklaşık 11 ay boyunca çalışan işçiler için net 28 günlük ücretli iznin harcanması konusunda işçilere ücretsiz hizmet vererek en popüler dinlenme evleriydi.

Bu yasadan sonra Sovyetlerin pek çok noktasında sanatoryum adı verilen önceliği sağlık olan bu tür dinlenme merkezleri inşa edilmeye başlandı. Burada amaç, işçilerin fiziksel ve psikolojik olarak yenilenmesi, bu şekilde işinin başına geri dönerek daha verimli olmasının sağlanmasıydı. Sanatoryumlarda işçiler günlük egzersizler, yürüyüşler, sabah sporları dışında doktorlar tarafından sürekli kontrol ediliyor, özel yemekler ile besleniyor veya doğal kaynaklardan çıkan sular içerisinde bulunan radyoaktif elementler sayesinde de egzamadan kısırlığa kadar birçok hastalığa tedavi imkanı bulabiliyordu. O dönem Sovyet Cumhuriyeti’nde tam 183 adet sanatoryum bulunmaktaydı. Şimdi bunlardan bir tanesi, Tskaltubo Iveria Palace, otel olmak üzere, ofisimiz tarafından projelendirilecek.

Proje binasını gezerken gördüğümüz o yıpranmışlık hep 1991 senesinde düşen Sovyet rejiminden sonra Gürcistan’ın özgürlüğünü kazanırken, işçi takımının haklarını yitirmesinin işaretleri. Eskiden günde 4 kez trenin durduğu istasyonların boş kalması, hatta trenlerin durması … 1992’ de Tskaltubo’ya yerleşen Abkhazia kentinden 10000 kişilik topluluğun binamıza yerleşmesi. Sonrasında ise şehirlere göçtüklerinde arkalarında ne var ne yoksa toplamaları; borular, ahşaplar, döşemeler, duvar malzemeleri... Basamakları çıkarken gördüklerimiz onlardan bize arta kalanlar... Yeni projeye dönüşmek üzere bekliyorlar …